Jak rozpoznać odpowiedniego partnera - co mówią badania

Pytanie „czy on/ona jest tym właściwym partnerem?” zadaje sobie chyba każdy, kto był kiedyś zakochany. Nie ma jednej, prostej odpowiedzi - ale psychologia dostarcza kilku wskazówek, na co zwrócić uwagę. Poniżej znajdziesz wnioski z jednego badania naukowego opublikowanego w czasopiśmie Personality and Individual Differences oraz z przeglądowej strony Psychology Today, a także opis badania Arizona State University, który pojawia się w części o ograniczeniach.

Podobieństwo liczy się bardziej niż myślisz

Badanie opublikowane w 2023 roku w czasopiśmie Personality and Individual Differences (opisane też przez PsyPost) objęło 274 osoby z Włoch, w średnim wieku 28 lat, w większości heteroseksualne, samotne i nigdy niezamężne/nieżonate. Badaczki i badacze zidentyfikowali 24 czynniki kompatybilności - między innymi styl życia, opinie, morały, rodzinę, jedzenie, religię, wygląd czy pracę.

Główny wniosek autorów: ludzie czują się bardziej kompatybilni z partnerami podobnymi do siebie w większości cech - nie przeciwnymi. Najsilniej liczy się podobieństwo w opiniach społeczno-kulturowych, morałach, wartościach związanych z konformizmem, stylu życia i miejscu zamieszkania. Uczestnicy mniej zwracali uwagę na wykształcenie, religię i inteligencję.

Ważne ograniczenie: próba badawcza obejmowała 225 kobiet i tylko 49 mężczyzn. Sami autorzy zaznaczają, że nie udało się potwierdzić, czy wszystkie 24 czynniki działają tak samo u obu płci - wyniki mogą bardziej odzwierciedlać perspektywę kobiet. To badanie na jednej, włoskiej próbie - nie wiadomo, czy te same wzorce pojawiłyby się w innych kulturach.

Styl miłości a to, czego szukasz w partnerze

To samo badanie pokazało, że preferencje dotyczące podobieństwa zależą też od tzw. stylu miłości (mierzonego skalą Love Attitudes Scale). Przykładowo, osoby o stylu eros (namiętność, silna atrakcja fizyczna) częściej szukały partnerów podobnych w romantyzmie, moralności, wyglądzie i poczuciu humoru. Osoby o stylu pragma (praktyczne, racjonalne podejście do związku) ceniły podobieństwo w wielu obszarach naraz - stylu życia, rodzinie, religii, empatii. Z kolei silny styl agape (bezinteresowna troska o partnera) wiązał się z preferencją różnic w wielu cechach, np. opiniach, klasie społecznej czy poziomie empatii.

To wciąż jedno badanie na konkretnej próbie - traktuj te wzorce jako punkt wyjścia do refleksji nad sobą, nie jako gotową receptę.

Sygnały, że związek naprawdę się rozwija

Serwis Psychology Today w przeglądowym opracowaniu zbiera kilka praktycznych obserwacji z badań nad związkami. Wśród sygnałów rozwoju związku wymienia:

• częstą inicjację kontaktu i szybkie odpowiedzi ze strony partnera,
• więcej słowa „my” niż „ja” w rozmowach,
• brak wahania przed wspólnym spędzaniem czasu,
• konsekwentne, drobne gesty czułości - trzymanie za rękę, przytulanie, bliskość fizyczną.

Wielu badaczy uważa, że miłość obejmuje pasję, intymność i zaangażowanie - trzy aspekty tzw. „consummate love”. Według teorii assortative mating ludzie w parach mają zwykle podobny poziom atrakcyjności, choć zdarzają się wyjątki.

Psychology Today pisze też, że najbardziej udane pary poznają się przez wspólne sieci społeczne albo wspólne zainteresowania. Według tego opracowania partner, który skłania do rozważenia nowych aktywności lub przekonań poszerzających obraz siebie, może być osobą, z którą związek pozostanie świeży przez dziesięciolecia. Znalezienie partnera może zaczynać się od atrakcji fizycznej, ale to osobowość zwykle utrzymuje pary razem: osoby emocjonalnie stabilne i ugodowe częściej mają satysfakcjonujące długoterminowe związki. W pierwszych, ekscytujących tygodniach związku zwykle ignorujemy mniej korzystne cechy, dlatego eksperci sugerują, by nie spieszyć się z długoterminowym zaangażowaniem.

Pułapka mitu „jedynej właściwej osoby”

Psychology Today opisuje też ciekawe zjawisko: osoby, które wierzą w jedną idealną „bratnią duszę” i uważają, że przyszły partner musi być doskonały (tzw. nastawienie „unity”), częściej kończą związki, które miały realną szansę powodzenia - z powodu konfliktów, które mogą być możliwe do rozwiązania. Z kolei osoby traktujące miłość jako podróż i akceptujące naturalne wzloty i upadki znacznie częściej kończą bardziej usatysfakcjonowane swoim związkiem.

Psychology Today pisze również, że niektórzy ludzie wielokrotnie trafiają w podobne nieudane związki, bo pozostają przyciągani do tego samego typu partnera - często z powodu atrakcji seksualnej. Według tego opracowania, gdy ludzie są gotowi spędzić czas z kimś nowym, kto może do nich pasować, często odkrywają, że z czasem mogą rozwinąć atrakcję wobec tej osoby.

Czego nauka jeszcze nie wie - ograniczenia

Warto podchodzić do powyższych wniosków z ostrożnością:

• Badanie 24 czynników kompatybilności objęło jedną, włoską próbę o określonym profilu (single, głównie heteroseksualni, nigdy niezamężni) - nie wiadomo, czy te same wzorce występują w innych kulturach czy u osób w długoletnich związkach.
• Nierówna liczba kobiet (225) i mężczyzn (49) w tej samej próbie oznacza, że wyników nie można pewnie uogólniać na obie płcie.
• Badanie Arizona State University nad aktywnością mózgu (sygnał P300) podczas oceny dopasowania w związku objęło 49 par, które spotykały się krócej niż rok - nie wiadomo, jak te same reakcje wyglądają w dłuższych związkach. To badanie dotyczy reakcji mózgu na informację zwrotną od partnera i od fikcyjnych ekspertów, nie „przepisu” na udany związek.
• Żadne z tych źródeł nie pozwala zamienić korelacji (np. „podobieństwo koreluje z poczuciem kompatybilności”) w twierdzenie o przyczynie i skutku, ani nie stanowi diagnozy czy porady terapeutycznej dla konkretnej osoby czy pary.

Rozpoznawanie odpowiedniego partnera to proces, w którym warto łączyć obserwację siebie, uważność na sygnały ze strony drugiej osoby i cierpliwość - a nie szukać jednego, uniwersalnego testu kompatybilności.