Singiel z wyboru czy z konieczności? Co mówi badanie z Polski

Ten tekst omawia jedno badanie, a nie całą literaturę o singlach. To nie jest porada kliniczna ani diagnoza. Pytanie, czy bycie singlem z wyboru jest lepsze niż z konieczności, ma w tym badaniu odpowiedź mniej oczywistą, niż podpowiada intuicja.

Kogo i jak zbadano

Autorką badania jest Katarzyna Adamczyk z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu (Current Psychology, 2017, 36(4), 888-904). Wzięło w nim udział 151 osób z Polski w wieku 20-26 lat (średnia 22,48): 86 kobiet i 65 mężczyzn. Wszyscy byli heteroseksualni, nigdy nie byli w małżeństwie i nie mieli dzieci. Mieszkali w dużym mieście (ponad 500 tys. mieszkańców).

Singlem była osoba niebędąca w związku od co najmniej 6 miesięcy. Autorka zaznacza, że ta granica jest arbitralna. O przynależności do grupy decydowało jedno pytanie: „Bycie singlem jest wynikiem...” z odpowiedziami „Moja decyzja” albo „Okoliczności zewnętrzne, na które nie mam wpływu”. Pierwszą odpowiedź wybrało 81 osób, drugą 70. Liczy się więc subiektywne poczucie wyboru, a nie obiektywne okoliczności.

Co wyszło, a co nie

• Samotność romantyczna była niższa u singli z wyboru (średnio 18,95 wobec 24,32 w skali 5 pytań, odpowiedzi 1-7). Podział na „wybór” i „okoliczności” wyjaśniał około 18% zróżnicowania tego wyniku.
• Dobrostan (emocjonalny, psychologiczny, społeczny) nie różnił się istotnie między grupami.
• Objawy psychiczne dały obraz mieszany. Test wielowymiarowy nie wykazał istotnej różnicy (p = 0,094). Prosta regresja wskazała jednak słabe związki singielstwa z okolicznościami z objawami somatycznymi, lękiem i bezsennością oraz ciężką depresją. Nie było takiego związku z zaburzeniami funkcjonowania społecznego. Mowa o kwestionariuszu samoopisowym, a nie o diagnozie.
• Płeć: kobiety deklarowały wyższą samotność romantyczną niż mężczyźni. Różnic w dobrostanie i objawach między płciami nie stwierdzono.
• Mediacja: samotność romantyczna nie tłumaczyła związku między rodzajem singielstwa a zdrowiem psychicznym. Autorka dopuszcza, że wpłynęła na to niska rzetelność skali (α = 0,70) i mała próba, choć uważa, że takiej mediacji może po prostu nie być.

Autorka wnioskuje, że skutki singielstwa z konieczności nie wydają się tak dotkliwe, jak sugerowano wcześniej. Zaznacza jednak, że gdy potrzeba bliskości jest niezaspokojona, mogą pojawiać się objawy dyskomfortu psychicznego.

Jak tego nie czytać

• To nie dowodzi przyczyn. Badanie jest przekrojowe, więc nie wiadomo, czy rodzaj singielstwa wpływa na samopoczucie, czy odwrotnie. Autorka wskazuje potrzebę badań podłużnych.
• Próba jest mała i wąska. Obejmuje tylko młodych heteroseksualnych Polaków. Autorka zastrzega, że wyniki mogą nie dotyczyć innych orientacji ani kontekstów kulturowych, a Polskę opisuje jako kraj raczej tradycyjnych wartości.
• Podział jest umowny. Autorka zauważa, że granica między wyborem a okolicznościami może być nieostra. Jedno pytanie nie oddaje sytuacji, w której oba czynniki grają rolę.
• „Z wyboru” nie znaczy „bez chęci związku”. 101 osób z próby deklarowało, że chciałoby mieć w przyszłości partnera, a 10 że nie.

Szablon ćwiczenia (to nie terapia)

Poniższe kroki to pomysł na samodzielną refleksję. Badanie ich nie testowało i nie obiecują one poprawy samopoczucia.

1. Odpowiedz na pytanie z badania i zapisz, czy dziś Twoje singielstwo to bardziej decyzja, czy okoliczności. Jeśli odpowiedź brzmi „po trochu”, to też jest wynik.
2. Nazwij rodzaj tęsknoty. Badania opisują samotność romantyczną (brak partnera) osobno od społecznej (brak sieci znajomych). Zapisz, czego Ci brakuje: partnera, przyjaciół, kontaktu z rodziną?
3. Rozdziel, na co masz wpływ, a na co nie. Hipotetyczny przykład: ktoś pisze „nie spotykam nikogo, kto mnie interesuje” (okoliczność) i „rzadko chodzę tam, gdzie poznaję ludzi” (zachowanie). Taki podział pokazuje, od czego można zacząć.
4. Wybierz jeden mały krok na najbliższy tydzień, np. kontakt ze znajomym. Po tygodniu sprawdź, jak Ci się z tym żyło.

Jeśli niepokój, obniżony nastrój lub kłopoty ze snem się utrzymują, warto porozmawiać ze specjalistą. Ten tekst go nie zastąpi.

Źródła: Adamczyk K., pełny tekst (PMC); streszczenie w PubMed.