Seks po porodzie - prawda, którą wszyscy omijają

Tydzień po narodzinach pierwszego dziecka mój przyjaciel powiedział: "Świetnie, tylko nikt mi nie powiedział, że moje życie seksualne skończyło się wczoraj". Śmialiśmy się. Rok później spotkaliśmy się znowu. Nie śmiał się już.

Narodziny dziecka to cud. Zmienia się wszystko - priorytet, rytm dnia, energia, relacja. I nikt normalnie o tym nie rozmawia. Wszyscy gratulują, pytają o dziecko, pokazują zdjęcia. Za zamkniętymi drzwiami wiele par siedzi w milczeniu, każde po swojej stronie łóżka, zastanawiając się, co się stało z ich intymności.

Widziałem ten schemat setki razy. Młodzi rodzice przychodzą po roku, dwóch, czasem trzech. Związek wisi na włosku. Nie kłócą się o pieniądze czy teściową. Kłócą się o coś, czego nie ma - o bliskość, która gdzieś się zawieruszyła między nocnymi karmieniami a zmianą pieluch.

Biologia nie pyta o pozwolenie

Zacznijmy od tego, co dzieje się w ciele kobiety. Nie od psychologii, nie od emocji - od czystej fizjologii. Po porodzie organizm kobiety przechodzi transformację, która pod względem hormonalnym przypomina małe tsunami.

Hormony rządzą

Poziom estrogenu spada drastycznie. Prolaktyna - hormon odpowiedzialny za laktację - rośnie. Ta kombinacja robi dokładnie to, co powinna robić z punktu widzenia ewolucji: zmniejsza libido i skupia całą energię na dziecku. To mechanizm przetrwania gatunku, nie osobisty afront wobec partnera.

Do tego dochodzi oksytocyna. Ten sam hormon, który wcześniej uwalniał się podczas seksu i budował więź między partnerami, teraz masowo wydziela się podczas karmienia piersią. Kobieta dostaje swoją dawkę bliskości i intymności - tylko nie z partnerem, lecz z dzieckiem.

Faceci, słuchajcie uważnie: waszą partnerką nie kieruje zła wola. Jej ciało jest zaprogramowane biologicznie, żeby w tym momencie życia zaopiekować się potomstwem. Punkt.

Kobiety, to również do was: rozumienie mechanizmu nie znosi problemu, pomaga przestać obwiniać siebie. Nie jesteście "zepsute" ani "zimne". Jesteście matkami w fazie biologicznego macierzyństwa.

O czym myśli ona, o czym myśli on

Rozmawiałem kiedyś z parą pół roku po narodzinach dziecka. Poprosiłem, żeby każde zapisało na kartce, co myśli o seksie w tym momencie życia. Nie mogli pokazać sobie nawzajem, zgodzili się, żebym przeczytał to głośno.

Jej perspektywa

Ona napisała: "Jestem wykończona. Cały dzień daję z siebie wszystko. Karmię, pielęgnuję, uspokajam. Gdy dziecko w końcu zasypia, chcę tylko jednego - żeby nikt mnie nie dotykał. Czuję się jak cytryna, z której wycisnięto cały sok. A on patrzy na mnie tymi oczami i wiem, czego oczekuje. Czuję się winna, jednocześnie nie mogę się zmusić."

Jego perspektywa

On napisał: "Czuję się niewidzialny. Rozumiem, że dziecko jest teraz najważniejsze. Pomagam jak mogę. Zmieniam pieluchy, wstaję w nocy, robię zakupy. Nie oczekuję seksu codziennie. Oczekuję... czego? Spojrzenia? Dotyku? Jakiegokolwiek znaku, że jeszcze istniejemy jako para, a nie tylko jako dwoje ludzi mieszkających pod jednym dachem i wspólnie opiekujących się niemowlakiem."

To nie jest konflikt złych ludzi. To zderzenie dwóch kompletnie innych rzeczywistości.

Kobiety po porodzie często doświadczają tego, co nazywam "przesytem dotykiem". Dziecko jest przy nich lub na nich większość dnia. Karmi się, przytula, płacze w ramionach. Pod koniec dnia każdy dodatkowy dotyk czuje się jak naruszenie granic osobistych. To nie jest odrzucenie partnera - to fizyczna potrzeba przestrzeni.

Mężczyźni czują się zepchnięci na margines. Nagle z centrum uwagi stają się drugoplanową postacią. To nie zazdrość o dziecko - to głód bliskości z partnerką, która się oddaliła.

Co robić? Konkretnie i na teraz

Przestańcie czekać, aż "będzie jak kiedyś". Nie będzie. Stara wersja waszego związku już nie istnieje. Musicie zbudować nową - i to świadomie.

Dla kobiet

• Mówcie wprost o swoim stanie. "Jestem wykończona i potrzebuję dziś tylko snu" - to jest komunikat. Milczenie, odwracanie się, wymijające odpowiedzi - to trucizna.
• Pamiętajcie, że wasz partner też potrzebuje bliskości. Nie musi to być seks penetracyjny. Czasem wystarczy przytulenie, pocałunek, który trwa dłużej niż sekundę, wspólna kąpiel.
• Jeśli macie choć procent energii - zainwestujcie go w partnerstwo. To nie egoizm. To inwestycja w fundament, na którym stoi wasze rodzicielstwo.
• Zgłoście się do ginekologa, jeśli odczuwacie dyskomfort lub ból podczas seksu. Poporodowa suchość pochwy to normalne zjawisko, jest wiele sposobów, żeby sobie z tym poradzić.

Dla mężczyzn

• Przestańcie odbierać brak seksu osobiście. To nie jest ocena waszej atrakcyjności ani dowód na to, że partnerka was nie kocha.
• Zapytajcie: "Czego potrzebujesz, żebym zrobił, żebyś mogła mieć godzinę tylko dla siebie?". I zróbcie to. Bez oczekiwania natychmiastowej wdzięczności w postaci seksu.
• Dotykajcie bez oczekiwań. Masaż stóp, głaskanie po włosach, objęcie od tyłu przy zmywaniu - bez podtekstów. To odbudowuje zaufanie.
• Zróbcie coś, co odciąży partnerkę mentalnie, nie tylko fizycznie. Zaplanujcie obiad, umówcie dziecko do lekarza, kupcie prezent dla teściowej. Obciążenie mentalne jest równie wyczerpujące jak fizyczne.

Dla was obojga

• Zaplanujcie intymność. Brzmi to mało romantycznie? Może. Działa? Zdecydowanie. Spontaniczność jest piękna, gdy macie czas i energię. Teraz ich nie macie.
• Przedefiniujcie, czym jest seks. To nie musi być pełen stosunek kończący się orgazmem. Czasem to wspólna kąpiel. Czasem wspólna masturbacja. Czasem po prostu bycie razem nago bez oczekiwań.
• Znajdźcie 15 minut dziennie tylko dla siebie jako para. Nie przy telefonie. Nie przy telewizorze. Tylko wy dwoje, rozmawiający o czymkolwiek poza dzieckiem.
• Jeśli karmicie piersią - pamiętajcie, że piersi mogą być teraz strefą bezpieczeństwa tylko dla dziecka. To jest okej. Macie inne części ciała.

Kiedy to nie jest normalne

Muszę powiedzieć coś ważnego: istnieje różnica między naturalnym spadkiem libido po porodzie a depresją poporodową. Jeśli kobieta nie tylko nie ma ochoty na seks, lecz też:

• Nie odczuwa radości z niczego przez większość dnia
• Ma myśli o skrzywdzeniu siebie lub dziecka
• Płacze bez konkretnego powodu przez wiele godzin
• Czuje się całkowicie odłączona od dziecka lub przytłoczona do punktu, że nie może funkcjonować

To nie jest kwestia "daj sobie czas". To sygnał, że potrzebna jest pomoc specjalisty. Natychmiast.

Depresja poporodowa dotyka znaczną część kobiet po porodzie. To nie wstyd, nie słabość, nie brak miłości do dziecka. To choroba, która się leczy. Im szybciej zareagujecie, tym lepiej.

Prawda o pierwszym razie po porodzie

Nikt wam nie powie, jak to naprawdę wygląda. Dobra, powiem wprost.

Czego się spodziewać

Pierwszy seks po porodzie jest często... kiepski. Może być niekomfortowy. Może boleć. Możecie nie dojść do finału, bo dziecko się obudzi. Możecie w połowie wybuchnąć śmiechem albo płaczem. Może z piersi wycieknie mleko. Może poczujecie się dziwnie we własnym ciele, które wciąż się zmienia.

To wszystko jest normalne.

Ten pierwszy raz po porodzie to nie jest powrót do seksu sprzed ciąży. To pierwszy krok w nową intymność. Możecie potrzebować kilku, kilkunastu takich "pierwszych razów", zanim poczujecie się komfortowo.

Praktyczne wskazówki

• Poczekajcie co najmniej sześć tygodni po porodzie - to czas, którego potrzebuje macica, żeby się zagoić.
• Używajcie lubrykantu. Dużo lubrykantu. Poporodowa suchość to standard.
• Pozycja misjonarska może być niewygodna. Eksperymentujcie z pozycjami, gdzie kobieta kontroluje głębokość penetracji.
• Jeśli zrobiliście episiotomię lub macie blizny - dajcie im czas. Jeśli ból utrzymuje się po dwóch miesiącach, idźcie do lekarza.
• Zaakceptujcie przerwy. Jeśli dziecko płacze - przerwyjcie. Świat się nie zawali. Spróbujecie później.

Długa gra

Mam znajomych, którzy mają teraz dzieci w wieku szkolnym. Rozmawiamy czasem o tamtym okresie - pierwszych miesiącach po narodzinach pierwszego dziecka. Większość mówi, że to był najtrudniejszy moment w ich związku. Gorszy niż remonty, przeprowadzki, zmiany pracy.

Ci, którzy przetrwali - przetrwali, bo nauczyli się komunikować. Bo przestali oczekiwać perfekcji. Bo zrozumieli, że bliskość to nie tylko seks, a seks to nie tylko penetracja.

Związek po narodzinach dziecka przypomina trochę zakwasy do chleba. Musicie go karmić regularnie, nawet jak wydaje się, że nic się nie dzieje. Kilka minut rozmowy dziennie. Jeden wieczór we dwoje w miesiącu. Jeden dotyk bez oczekiwań. To się kumuluje.

Za rok, dwa lata - życie seksualne wróci. Będzie inne niż przed dzieckiem. Może rzadsze. Może krótsze. Może bardziej zaplanowane. Może będzie lepsze, bo nauczycie się rozmawiać o tym, czego potrzebujecie. Może będzie głębsze, bo przeszliście razem przez coś trudnego.

Kluczem jest przetrwanie tego pierwszego roku bez poczucia, że walczycie przeciwko sobie. Jesteście w jednej drużynie. Oboje wykończeni. Oboje zagubieni. Oboje starający się najlepiej jak potraficie.

Zrób jedną rzecz

Jeśli czytacie to razem - porozmawiajcie. Dziś. Nie o tym, czy uprawiacie za mało seksu. O tym, czego każde z was potrzebuje, żeby czuć się bliżej drugiego. Możecie się zaskoczyć odpowiedzią.

Jeśli czyta to tylko jedno z was - prześlij to drugiemu. Nie jako wyrzut. Jako początek rozmowy. "Przeczytałem/am to i rozpoznałem/am nas. Porozmawiamy?"

Zaplanujcie jeden wieczór w tym miesiącu tylko dla siebie. Nie musi się skończyć seksem. Ma się skończyć tym, że spędzicie czas razem jako para, nie tylko jako rodzice.

I pamiętajcie: to mija. Naprawdę mija. Dzieci rosną. Śpią dłużej. Potrzebują was mniej fizycznie. Energia wraca. Hormony się stabilizują.

Pytanie tylko, czy wasz związek przetrwa do tego momentu nienaruszony - czy będziecie musieli go potem odbudowywać od zera.

Wybór jest wasz. Robimy to razem albo wcale.

Źródła

• Gottman, J. M., & Gottman, J. S. (2007). "And Baby Makes Three: The Six-Step Plan for Preserving Marital Intimacy and Rekindling Romance After Baby Arrives"
• Shapiro, A. F., Gottman, J. M., & Carrère, S. (2000). "The baby and the marriage: Identifying factors that buffer against decline in marital satisfaction after the first baby arrives". Journal of Family Psychology, 14(1)
• Hahn-Holbrook, J., Haselton, M. G., Schetter, C. D., & Glynn, L. M. (2013). "Does breastfeeding offer protection against maternal depressive symptomatology?". Archives of Women's Mental Health, 16(5)
• De Judicibus, M. A., & McCabe, M. P. (2002). "Psychological factors and the sexuality of pregnant and postpartum women". Journal of Sex Research, 39(2)
• Barrett, G., Pendry, E., Peacock, J., Victor, C., Thakar, R., & Manyonda, I. (2000). "Women's sexual health after childbirth". BJOG: An International Journal of Obstetrics & Gynaecology, 107(2)