Wyznaczanie celów: co mówi badanie, a co dopowiadamy

Zapisany cel nie jest dowodem wykonanej pracy. Nie oznacza to jednak, że zapisanie go nic nie daje. Poprzedni tytuł tego artykułu przedstawiał taki wniosek jako wynik badania. To było zbyt daleko idące twierdzenie.

Co właściwie sprawdzono

Wang, Tang i Meng opisali ankietę przekrojową wśród 1247 uczniów i studentów oraz 358 nauczycieli z 15 placówek w Chinach. Kwestionariusze dotyczyły wyznaczania celów, motywacji, poczucia skuteczności, wsparcia organizacyjnego i deklarowanych zachowań. Autorzy raportują dodatnie zależności między mechanizmami wyznaczania celów a zachowaniami związanymi z nauką i nauczaniem.

Nie był to eksperyment porównujący osoby zapisujące cele z osobami, które tego nie robią. Jednoczesny pomiar nie ustala kierunku przyczynowego. Model statystyczny nie pokazuje kolejnych zmian zachodzących w głowie konkretnej osoby.

Sam opis źródłowy wymaga ostrożności: podpis pierwszego rysunku dotyczy innego modelu i próby 437 osób. Podano też zgodę etyczną oznaczoną rokiem 2025 przy zbieraniu danych w 2024. Nie rozstrzygamy tych niespójności. Tym bardziej nie traktujemy publikacji jako dowodu na uniwersalną receptę.

Własny szablon planu: od deklaracji do sprawdzalnego zadania

Poniższy szablon jest propozycją redakcyjną, a nie procedurą sprawdzoną w przywołanym badaniu. Służy zapisaniu decyzji, które możesz później ocenić. Nie obiecuje zmiany nawyków ani nie wyjaśnia, dlaczego dotąd nie realizowałeś swoich planów. Możesz wykorzystać całość albo wybrać tylko pytania, których brakuje w twoim obecnym sposobie pracy.

Opisz wynik, po którym poznasz wykonanie

Zamiast samego „chcę rozwinąć angielski” zapisz konkretny rezultat: „chcę samodzielnie przygotować krótką wypowiedź na rozmowę o pracę”. Następnie wskaż, jak ją sprawdzisz: nagranie, rozmowa próbna albo porównanie z ustalonymi wcześniej wymaganiami. To przykłady zapisu, nie informacja, że któryś z nich jest najskuteczniejszy dla wszystkich.

Wybierz najbliższą czynność i potrzebne zasoby

Zapisz, co faktycznie zrobisz podczas najbliższej sesji. „Otworzę dokument i wypiszę pytania rekrutacyjne” opisuje czynność, którą można wykonać. Obok dopisz potrzebny materiał, miejsce i przewidziany czas. Jeśli któregoś zasobu nie masz, uwzględnij to w planie zamiast zakładać, że pojawi się po drodze.

Zostaw miejsce na przeszkodę i decyzję

Dodaj pytanie: „Co zrobię, jeśli zadanie okaże się za duże albo zabraknie mi czasu?”. Możliwą odpowiedzią jest ograniczenie zakresu, przesunięcie terminu lub świadoma rezygnacja. Nie wpisuj automatycznie, że musisz bardziej się postarać. Najpierw ustal, czy problem dotyczy warunków, umiejętności, czy samego wyboru celu.

Ustal sposób przeglądu bez oceniania siebie

Na koniec zanotuj datę powrotu do planu. Przy przeglądzie oddziel pytania „co zostało zrobione?” i „co utrudniło wykonanie?” od oceny własnej wartości. Jeżeli chcesz omówić wynik z drugą osobą, uzgodnij najpierw, jakiego rodzaju rozmowy potrzebujesz: informacji zwrotnej, pomocy w zadaniu czy uporządkowania kolejnych kroków.

Chcę przygotować: …
Poznam wykonanie po: …
Najbliższa czynność: …
Potrzebuję: …
Przewidywana przeszkoda: …
Możliwa zmiana planu: …
Do przeglądu wrócę: …

Jak ocenić taki plan po użyciu

Nie traktuj pojedynczego udanego dnia jako dowodu, że znalazłeś niezawodną metodę. Zapisz raczej, co rzeczywiście wykonałeś i którą część planu wykorzystałeś. Jeżeli formularz stał się dodatkowym obowiązkiem, możesz go skrócić. Jeśli cel przestał być ważny, możesz go zmienić. Szablon ma być narzędziem do własnej oceny, nie zobowiązaniem do obrony pierwszej wersji planu.

Źródło

Wang, Tang i Meng: Goal-setting mechanisms in educational management, Frontiers in Psychology. Opracowanie redakcyjne na podstawie pełnego tekstu; ćwiczenie powyżej jest osobną propozycją.