4 stany lidera, przez które przechodzisz - i dlaczego równowaga ma znaczenie

Czytasz o przywództwie, żeby nie musieć prowadzić. Planujesz strategię, żeby nie musieć działać.

Znam to. Sam tak robiłem przez lata.

Problem w tym, że przywództwo to nie stan - to cykl. Przechodzisz przez cztery wewnętrzne stany, niezależnie czy jesteś CEO, kierownikiem zespołu czy prowadzisz własny projekt. I każdy z tych stanów ma swoją pułapkę.

Cztery stany, przez które przechodzisz (i w których możesz ugrzęznąć)

Badania nad rozwojem liderów pokazują coś, co intuicyjnie czujesz: nie da się być w jednym trybie non-stop. Przechodzisz przez cztery stany: świadomość siebie, wzrost zespołu, wykonanie i wizja.

Świadomość siebie to moment, gdy patrzys do środka. Sprawdzasz swoje wartości, motywacje, reakcje. To fundament - bez tego prowadzisz na autopilocie.

Wzrost zespołu to stan, gdy budujesz relacje i rozwijasz ludzi wokół siebie. Empatiujesz, słuchasz, wspierasz. To moment, gdy przestajesz być solowym graczem.

Wykonanie to tryb roboty. Realizujesz plan, mierzysz wyniki, dopinasz szczegóły. Konkretne działanie, konkretne efekty.

Wizja to stan, gdy patrzysz w przyszłość. Wyobrażasz sobie cel, kierunek, sens. Inspirujesz - siebie i innych - żeby iść dalej.

Każdy z tych stanów jest potrzebny.

Problem zaczyna się, gdy ugrząźniesz w jednym.

Co się dzieje, gdy tracisz równowagę

Za dużo świadomości siebie? Wpadasz w pętlę analizy. Ciągle się zastanawiasz, czy robisz to dobrze, czy jesteś wystarczająco dobry, czy twoje intencje są czyste. Paralysis by introspection.

Za dużo wzrostu zespołu? Stajesz się terapeutą, nie liderem. Każdy problem staje się okazją do rozmowy, każda decyzja wymaga konsensusu. Zespół czuje się wspierany, ale nic nie idzie do przodu.

Za dużo wykonania? Tracisz sens. Realizujesz zadania, bo są na liście - Nie chodzi o to, że mają znaczenie. Efektywność bez kierunku to tylko ruch.

Za dużo wizji? Mówisz o przyszłości, ale nie robisz kroków. Inspirujesz, ale nie dowozisz. Ludzie przestają ci wierzyć, bo widzą gap między słowami a czynami.

Dlaczego równowaga działa (mechanizm)

Teoria autodeterminacji (Self-Determination Theory) Ryana i Deciego pokazuje, że potrzebujesz trzech rzeczy, żeby działać: autonomii, kompetencji i relacji.

Każdy z tych czterech stanów aktywuje inny element tej trójki.

Świadomość siebie daje ci autonomię - wiesz, co robisz i dlaczego. Wzrost zespołu buduje relacje - czujesz się częścią czegoś większego. Wykonanie rozwija kompetencję - widzisz, że potrafisz. Wizja łączy to wszystko w spójną całość.

Gdy jeden element dominuje, pozostałe słabną. Masz wizję, ale bez wykonania - autonomia bez kompetencji to frustracja. Masz wykonanie, ale bez świadomości - kompetencja bez autonomii to wypalenie. Masz relacje, ale bez wizji - więź bez kierunku to stagnacja.

Neurobiologicznie twój mózg potrzebuje zmiany. Prefrontalny korteks, odpowiedzialny za planowanie i wizję, nie może być aktywny non-stop - wypala się. Układ limbiczny, odpowiedzialny za emocje i relacje, potrzebuje przerwy od intensywnej empatii. Ciało migdałowate, które uruchamia tryb wykonania, wymaga regeneracji.

Równowaga to nie stan - to ruch.

Przechodzisz przez te cztery stany cyklicznie. Problem nie w tym, że jesteś w jednym z nich. Problem w tym, że nie wiesz, w którym jesteś - i nie potrafisz przejść do następnego.

System: jak rozpoznać, w którym stanie jesteś

Potrzebujesz jednego prostego narzędzia: cotygodniowego check-inu. Pięć minut w piątek po południu.

Zadajesz sobie cztery pytania, po jednym na każdy stan:

Świadomość siebie: Czy w tym tygodniu podjąłem decyzję zgodną z moimi wartościami? Jeśli nie pamiętasz - to znak, że działasz na autopilocie.

Wzrost zespołu: Czy w tym tygodniu naprawdę wysłuchałem kogoś z zespołu? Nie "tak, tak" podczas spotkania - ale faktyczne słuchanie, gdzie zmieniłeś zdanie lub nauczyłeś się czegoś nowego.

Wykonanie: Czy w tym tygodniu dowieźliśmy coś konkretnego? Nie "pracowaliśmy nad" - ale "skończyliśmy", "wysłaliśmy", "wdrożyliśmy".

Wizja: Czy w tym tygodniu przypomniałem sobie (i innym), po co to robimy? Jeśli ostatnia rozmowa o celu była miesiąc temu - wizja wyparowała.

Jeśli odpowiedź na jedno z pytań to "nie" przez dwa tygodnie z rzędu - masz dziurę w systemie.

Jeśli odpowiedź na trzy pytania to "nie", a na jedno "tak" - ugrząźłeś w jednym stanie.

Co zrobić, gdy widzisz nierównowagę

Nie próbuj naprawić wszystkiego naraz.

Wybierz jeden zaniedbany stan i zaplanuj jedną akcję na przyszły tydzień.

Brakuje ci świadomości? Zablokuj 15 minut w kalendarzu na refleksję. Bez telefonu, bez laptopa. Pytanie: "Co było dla mnie ważne w tym tygodniu?"

Brakuje ci wzrostu zespołu? Umów jedno spotkanie 1:1, gdzie nie będziesz mówił o zadaniach - tylko zapytasz: "Co cię ostatnio frustrowało?" i posłuchasz.

Brakuje ci wykonania? Wybierz jedną rzecz, którą możesz skończyć do końca tygodnia. Nie "posunąć do przodu" - ale faktycznie zamknąć.

Brakuje ci wizji? Napisz jedno zdanie odpowiadające na pytanie: "Po co to robimy?" Wyślij je zespołowi. Nie musi być idealne - musi być szczere.

Czemu to działa (i czemu nie wymaga siły woli)

Ten system działa, bo nie opiera się na motywacji - opiera się na świadomości.

Nie musisz się zmuszać do bycia lepszym liderem. Musisz tylko zauważyć, w którym stanie jesteś - i świadomie przejść do następnego.

Badania nad metapoznaniem (metacognition) pokazują, że sama świadomość wzorca zachowania zmienia to zachowanie. Gdy wiesz, że ugrząźłeś w trybie wykonania - automatycznie zaczynasz szukać sensu. Gdy wiesz, że uciekasz w wizję - automatycznie pytasz: "Co mogę zrobić dzisiaj?"

To nie wymaga dyscypliny.

Wymaga pięciu minut w piątek i jednej akcji w poniedziałek. Minimum wysiłku, maksimum efektu.

Równowaga to nie cel - to nawigacja. Nie dojdziesz do punktu, w którym będziesz idealnie zbalansowany. Będziesz przechodzić przez te cztery stany w kółko - i to jest w porządku.

Problem nie w cyklu. Problem w tym, że nie wiesz, gdzie jesteś.

System, który działa mimo nastroju

Równowaga między stanami to jedno - ale co z równowagą między wiedzą a działaniem? „Na Własnych Zasadach" to 250 stron i 13 rozdziałów o budowaniu systemu, który działa, kiedy motywacji nie ma - z ćwiczeniami i checklistami.
Zobacz e-booka

Często zadawane pytania

Jak często powinienem przechodzić przez te cztery stany?

Nie ma sztywnej reguły - to zależy od kontekstu. W jednym tygodniu możesz przejść przez wszystkie cztery, w innym ugrząźniesz w jednym przez miesiąc. Kluczowe jest cotygodniowe sprawdzenie, czy nie zaniedbałeś któregoś z nich przez dłużej niż dwa tygodnie.

Co zrobić, gdy zespół wymaga ode mnie bycia w trybie wykonania, a ja potrzebuję wizji?

Komunikuj to otwarcie. Powiedz zespołowi: "W tym tygodniu muszę poświęcić czas na strategię - potrzebuję, żebyście przez te dwa dni radzili sobie bez moich decyzji". Ludzie to rozumieją, jeśli wytłumaczysz dlaczego.

Czy mogę być w dwóch stanach jednocześnie?

Tak, ale nie na 100%. Możesz łączyć wykonanie z wzrostem zespołu (robicie coś razem i się przy tym rozwijacie) lub wizję ze świadomością siebie (zastanawiasz się, dokąd idziesz i czy to zgodne z twoimi wartościami). Problem zaczyna się, gdy próbujesz być we wszystkich na raz - wtedy nic nie jest na 100%.

Jak rozpoznać, że ugrząźłem w jednym stanie, jeśli czuję się produktywny?

Produktywność to pułapka trybu wykonania. Pytanie nie brzmi "czy robię dużo?", tylko "czy to, co robię, ma sens?". Jeśli realizujesz zadania, ale nie pamiętasz, po co - to znak, że brakuje ci wizji. Jeśli czujesz się efektywny, ale wypalony - brakuje ci świadomości siebie.

Czy ten system działa, jeśli nie mam zespołu i pracuję solo?

Tak. Wzrost zespołu zamień na wzrost relacji - czy w tym tygodniu naprawdę połączyłeś się z kimś (mentor, partner, klient)? Reszta stanów działa identycznie. Solo nie oznacza, że nie potrzebujesz równowagi - oznacza, że musisz być jeszcze bardziej świadomy, bo nikt ci nie powie, że coś zaniedbałeś.

Źródła

Inc.com - 4 Inner States Every Leader Cycles Through

Effective Retail Leader - The 4 Layers of Leadership

Frontiers in Psychology - Leading People at Different Stages of Personal Development