Pytania, których nie zadajesz terapeucie - a powinnaś

Siedzisz naprzeciwko kogoś, komu opowiadasz rzeczy, których nie powiedziałaś nikomu. O lękach, wstydzie, relacjach, które cię niszczą.

A jednocześnie nie wiesz, czy ma dzieci. Czy kiedykolwiek był w kryzysie. Czy w ogóle rozumie, co czujesz.

Josephine Sittenfeld w filmie dokumentalnym "Linda" stawia pytanie, które większość z nas zadaje sobie w milczeniu: co tak naprawdę wiemy o ludziach, którym powierzamy nasze wnętrze?

Asymetria, która boli

Relacja terapeutyczna to najbardziej asymetryczna relacja, jaką możesz mieć. Ty mówisz wszystko. Terapeuta - prawie nic.

To standard, który ma chronić proces terapii. Ma sprawić, że skupiasz się na sobie, nie na nim. Problem w tym, że ta asymetria działa w dwie strony.

Z jednej - chroni przestrzeń. Z drugiej - buduje dystans, który czasem jest nie do zniesienia.

Bo jak masz zaufać komuś, kogo nie znasz? Jak masz czuć się bezpiecznie z kimś, kto jest dla ciebie czarną skrzynką?

Sittenfeld nie atakuje terapii. Pokazuje mechanizm, który rzadko kto nazywa wprost: potrzebujemy wiedzieć, z kim rozmawiamy. Nie chodzi o to, że jesteśmy wścibscy. Dlatego, że zaufanie buduje się przez wzajemność - a w gabinecie terapeutycznym wzajemności nie ma.

Pytania, które zadajesz w głowie

"Czy kiedykolwiek myślała o samobójstwie?"
"Czy ma dzieci?"
"Czy jej małżeństwo jest szczęśliwe?"
"Czy w ogóle rozumie, o czym mówię?"

Sittenfeld zadaje te pytania głośno. Nie dostaje odpowiedzi - bo Linda, jej terapeutka, trzyma się ram zawodowych.

Ale sam akt zadania tych pytań na głos robi coś ważnego: demaskuje napięcie, które towarzyszy każdej terapii. To napięcie między potrzebą bliskości a strukturą, która tę bliskość ogranicza.

Self-Determination Theory (Ryan & Deci) mówi jasno: potrzebujesz trzech rzeczy, żeby działać i czuć się dobrze - autonomii, kompetencji i relacji.

W terapii masz autonomię. Decydujesz, o czym mówisz. Masz kompetencję. Uczysz się nowych narzędzi. Ale relacja? Relacja jest jednostronna.

I to właśnie przez to czasem czujesz, że coś nie gra. Nie chodzi o to, że terapeuta jest zły. Dlatego, że brakuje wzajemności, która jest fundamentem każdej relacji.

Co robić z tym napięciem

Nie musisz znać życiorysu swojego terapeuty, żeby terapia działała. Ale musisz wiedzieć, że możesz zapytać - i że twoje pytania nie są nieodpowiednie.

Oto, co możesz zrobić, jeśli czujesz tę asymetrię jako problem:

Nazwij to, co czujesz

"Czuję się nieswojo, że tak dużo o mnie wiesz, a ja o tobie nic."

To nie jest atak. To informacja zwrotna. Dobry terapeuta to usłyszy i zareaguje - nie musi zdradzać szczegółów ze swojego życia, ale może otworzyć przestrzeń do rozmowy o tym, jak ta asymetria na ciebie działa.

Pytaj o to, co ma znaczenie

Nie musisz pytać o wszystko. Ale jeśli coś blokuje ci zaufanie - pytaj.

"Czy miałaś doświadczenie z tym problemem?" "Jak podchodzisz do takich sytuacji?"

Terapeuta może nie odpowiedzieć wprost, ale sposób, w jaki zareaguje, powie ci dużo.

Sprawdź, czy to twój terapeuta

Jeśli asymetria boli tak bardzo, że blokuje proces - to sygnał.

Nie każdy terapeuta pasuje do każdego klienta. Czasem potrzebujesz kogoś bardziej otwartego, kto dzieli się więcej. Czasem potrzebujesz struktury i dystansu. Obie opcje są okej - ale musisz wiedzieć, czego potrzebujesz.

Dlaczego to ma znaczenie

Film Sittenfeld nie daje odpowiedzi. Nie mówi "terapeuci powinni być bardziej otwarci" ani "klienci powinni przestać pytać".

Pokazuje napięcie, które istnieje - i zostawia cię z pytaniem: co z tym zrobisz?

Bo terapia to nie tylko narzędzie. To relacja. A każda relacja, żeby działała, musi mieć przestrzeń na pytania - nawet te, na które nie ma łatwych odpowiedzi.

Jeśli siedzisz w gabinecie i czujesz, że coś cię blokuje - nie ignoruj tego. Nazwij. Zapytaj. Sprawdź, czy ten człowiek naprzeciwko jest tym, z kim możesz pracować.

Bo terapia działa Nie chodzi o to, że terapeuta ma dyplom. Działa dlatego, że czujesz się bezpiecznie.

A bezpieczeństwo nie buduje się w próżni. Buduje się przez pytania, które zadajesz - i odpowiedzi, które dostajesz. Albo ich brak.

Często zadawane pytania

Czy mogę pytać terapeutę o jego życie prywatne?

Tak, możesz pytać. Terapeuta może nie odpowiedzieć wprost - to zależy od jego podejścia i ram terapeutycznych. Ale samo pytanie nie jest nieodpowiednie. Jeśli czujesz, że brak wiedzy o terapeucie blokuje ci zaufanie, warto to nazwać i sprawdzić, jak zareaguje.

Dlaczego terapeuci nie mówią o sobie?

To standard, który ma chronić proces terapii. Chodzi o to, żebyś skupiał się na sobie, nie na terapeucie. Ale różni terapeuci mają różne podejścia - niektórzy dzielą się więcej, inni trzymają ścisły dystans. Żadne z tych podejść nie jest z definicji lepsze.

Co zrobić, jeśli czuję, że terapeuta mnie nie rozumie?

Powiedz to wprost. "Czuję, że nie rozumiesz, o czym mówię." Dobry terapeuta potraktuje to jako ważną informację zwrotną i spróbuje naprawić relację. Jeśli tego nie zrobi albo zbagatelizuje twoje odczucia - to sygnał, że to może nie być twój terapeuta.

Czy terapia musi być tak asymetryczna?

Nie zawsze. Istnieją podejścia bardziej relacyjne, gdzie terapeuta dzieli się więcej ze swojego doświadczenia. Jeśli asymetria jest dla ciebie problemem, szukaj terapeuty, który pracuje w modelu bardziej otwartym - albo porozmawiaj z obecnym o tym, co czujesz.

Jak wybrać terapeutę, z którym będę czuć się bezpiecznie?

Spotkaj się z kilkoma. Zadaj pytania na pierwszej sesji - nie tylko o metody pracy, ale też o to, jak podchodzą do relacji z klientem. Sprawdź, czy sposób, w jaki reagują, daje ci poczucie bezpieczeństwa. Terapia to relacja - i jak w każdej relacji, chemia ma znaczenie.

Źródła

Linda - film dokumentalny Josephine Sittenfeld (Psyche)

Self-Determination Theory - Ryan & Deci