Randkowanie online: dlaczego szukasz miłości, a znajdujesz frustrację

Siadasz wieczorem z telefonem, przesuwasz w prawo, przesuwasz w lewo, dostajesz dopasowanie (ang. match, czyli wzajemne zainteresowanie), piszesz „hej", czekasz. Nic. Albo dostajesz odpowiedź, rozmawiacie przez tydzień, umawiacie się – i spotykasz kogoś zupełnie innego niż osoba, którą sobie wyobraziłeś. Deja vu? Właśnie opisałem doświadczenie dziesiątek ludzi, z którymi rozmawiałem przez ostatnie kilkanaście lat. Randkowanie online obiecuje miłość na wyciągnięcie ręcia, a serwuje głównie dezorientację, zranione ego i pytanie „co ze mną nie tak?". Odpowiedź jest prosta – z tobą wszystko w porządku. Problem leży gdzie indziej.

Twój mózg nie był zaprojektowany do przeglądania katalogu ludzi

Zacznijmy od biologii, bo tu leży fundament całego problemu. Przez tysiące lat człowiek poznawał potencjalnych partnerów w małych społecznościach. Widziałeś kilkanaście, może kilkadziesiąt osób w swoim otoczeniu. Twój mózg uczył się oceniać je na podstawie głosu, zapachu, języka ciała, wspólnych doświadczeń. Decyzja o zbliżeniu się do kogoś była wynikiem długiego, wielokanałowego procesu.

Aplikacje randkowe skompresowały ten proces do ułamka sekundy i jednego wymiaru – zdjęcia. Psycholog Barry Schwartz opisał zjawisko, które nazwał paradoxem of choice (paradoksem wyboru) – gdy masz za dużo opcji, nie jesteś szczęśliwszy, jesteś sparaliżowany i niezadowolony. Badania przeprowadzone na Uniwersytecie Columbia pokazały, że im więcej możliwości do wyboru, tym mniejsza satysfakcja z ostatecznej decyzji i tym większa skłonność do rezygnacji.

W praktyce wygląda to tak: przeglądasz aplikację, widzisz sto profili dziennie i zamiast docenić kogoś, kto wydaje się interesujący, podświadomie myślisz „może następna osoba będzie lepsza". Efekt? Traktujesz ludzi jak produkty na Allegro. I sam też czujesz się jak produkt, bo inni robią to samo z tobą.

Dlaczego twój profil kłamie – nawet jeśli nie chcesz kłamać

Pamiętam rozmowę z Mateuszem, 34-letnim prawnikiem, który przyszedł do mnie po tym, jak przez rok aktywnie korzystał z aplikacji randkowych bez żadnego sensownego efektu. Był przystojny, inteligentny, miał dobrą pracę. Jego profil wyglądał świetnie. Problem? Na trzecim spotkaniu każda kobieta mówiła mu mniej więcej to samo: „Jesteś inny niż myślałam". Niekoniecznie lepszy. Po prostu inny.

Mateusz, tworząc swój profil, intuicyjnie pokazał najlepszą wersję siebie. Zdjęcia z wakacji, z imprez, uśmiechnięty. Opis pełen humoru i pewności siebie. Tylko że na co dzień Mateusz był introwertykiem, który potrzebował dużo czasu dla siebie i lubił spędzać weekendy w ciszy. Nie było w tym nic złego. Problem polegał na tym, że profil przyciągał kobiety szukające kogoś ekstrawerycznego i towarzyskiego, a na żywo znajdowały kogoś zupełnie innego.

To jest psychologiczny mechanizm, który naukowcy nazywają autoprezentacją selektywną – wybieramy do pokazania te elementy siebie, które uważamy za atrakcyjne, ukrywając resztę. W fizycznym poznaniu ta reszta i tak wychodzi szybko – przez mimikę, reakcje, styl bycia. Online możesz utrzymywać fasadę tygodniami. A potem pierwsze spotkanie staje się zderzeniem z rzeczywistością dla obu stron.

Co z tym zrobić? Zamiast budować profil idealny, zbuduj profil prawdziwy. Napisz, że lubisz spokojne wieczory w domu. Że nie lubisz wielkich imprez. Że twój humor jest suchy i nie każdemu odpowiada. Stracisz część dopasowań, zysk natomiast będzie taki, że te, które zostaną, będą odpowiadały na ciebie – prawdziwego, nie na postać, którą odgrywasz.

Psychologia pierwszego wrażenia – i dlaczego online jest ono złudne

Badania z zakresu psychologii społecznej mówią, że pierwsze wrażenie formuje się w ciągu 100 milisekund od zobaczenia twarzy. Tyle że to wrażenie fizyczne jest tylko jednym z wielu sygnałów, które normalnie przetwarzamy przy pierwszym spotkaniu. Dodaj do tego ton głosu, postawę ciała, sposób poruszania się, zapach (tak, zapach – feromony działają, choć większość ludzi nie zdaje sobie z tego sprawy), i masz zupełnie inny obraz niż ten ze zdjęcia profilowego.

Online oceniasz zdjęcia. I tu wchodzi kolejny mechanizm psychologiczny: efekt aureoli. Jeśli ktoś wygląda atrakcyjnie na zdjęciu, automatycznie przypisujesz mu inne pozytywne cechy – inteligencję, poczucie humoru, szczerość, ciepło. Twój mózg wypełnia luki informacyjne domysłami, bazując na jednej przesłance. A potem spotykasz tę osobę i okazuje się, że domysły były błędne.

Stąd bierze się tak powszechne rozczarowanie po pierwszym spotkaniu. Nie chodzi o to, że ta osoba jest zła. Po prostu nie jest tym, co sobie wyobraziłeś przez dwa tygodnie czatowania. Twój mózg stworzył fikcyjną postać i teraz żałuje, że rzeczywistość jest inna.

Praktyczna rada: skracaj etap pisania. Maksymalnie kilka dni rozmowy przez aplikację, potem krótka rozmowa telefoniczna lub wideorozmowa, a potem – spotkanie. Im dłużej piszesz przed spotkaniem, tym bardziej rozbudowujesz w głowie idealny obraz tej osoby i tym większe ryzyko rozczarowania.

Mechanizm uzależnienia, który budują aplikacje randkowe

Muszę powiedzieć ci coś, czego twórcy tych aplikacji woleliby, żebyś nie wiedział. Tinder, Bumble, Hinge i cała reszta nie są zbudowane po to, żebyś znalazł partnera. Są zbudowane po to, żebyś jak najdłużej korzystał z aplikacji. Bo z tego mają pieniądze.

Mechanizm działa dokładnie tak samo jak automaty do gry. Psycholog B.F. Skinner opisał to jako wzmocnienie o zmiennych proporcjach – nagroda pojawia się nieregularnie i nieprzewidywalnie. Właśnie dlatego tak trudno przestać przeglądać profile. Każde przesunięcie palcem może przynieść dopasowanie albo nie. Nie wiesz kiedy. Ta niepewność jest neurologicznie uzależniająca – wywołuje wyrzut dopaminy przy każdej nowej możliwości.

Widziałem u klientów prawdziwe objawy przypominające uzależnienie: sprawdzanie aplikacji dziesiątki razy dziennie, poczucie dyskomfortu gdy nie mają nowych dopasowań, ciągłe myślenie o tym „kto jeszcze tam jest". I jednocześnie – coraz większa pustka i frustracja, bo samo granie w tę grę nie przynosi tego, czego naprawdę szukają.

Jeśli rozpoznajesz u siebie ten wzorzec, czas na reset. Dosłowny – usuń aplikacje na miesiąc. Sprawdź, jak się czujesz bez nich. Mam klientów, którzy opisują to jako coś w rodzaju oddechu po długim czasie przebywania pod wodą. Nagle okazuje się, że świat fizyczny jest pełen możliwości poznania kogoś, o których zapomnieli.

Jak randkować online tak, żeby to miało sens

Nie jestem przeciwnikiem randkowania online. Sam znam pary, które poznały się przez aplikacje i są razem od lat. Chodzi o to, żeby używać tych narzędzi świadomie, a nie dawać się przez nie wciągnąć w grę, z której nie ma wygranej.

Oto konkretne zasady, które wyciągnąłem z wieloletnich obserwacji i rozmów z setkami ludzi:

Ogranicz czas w aplikacjach do maksymalnie 20 minut dziennie. Ustaw timer. Po jego upływie zamknij aplikację. To nie jest żart – to ćwiczenie, które przywraca ci kontrolę nad własną uwagą.

Nie pisz do kogoś przez więcej niż 5-7 dni przed umówieniem się na spotkanie. Jeśli ktoś nie chce się spotkać po tygodniu rozmowy, ma inne plany wobec ciebie niż randka.

Twój profil ma odstraszać tyle samo, ile przyciągać. Napisz, kim naprawdę jesteś. Osoby, które cię nie chcą na podstawie prawdziwego opisu, nie są ci potrzebne.

Pierwsze spotkanie traktuj jako eksplorację, nie egzamin. Nie idziesz sprawdzić, czy to jest „ta osoba". Idziesz poznać kogoś nowego. To zupełnie inne nastawienie, które zdejmuje z ciebie i z drugiej osoby ogromny ciężar.

Po każdym nieudanym spotkaniu zadaj sobie pytanie, czego się dowiedziałeś o sobie i swoich oczekiwaniach, a nie „co było z nią/nim nie tak".

Paralel – czyli równoległe pisanie do wielu osób jednocześnie – jest w porządku, dopóki nie zaczyna cię stresować i dehumanizować tych, z którymi piszesz. Jak tylko zaczniesz czuć, że traktujesz ludzi jak pozycje na liście zadań do odhaczenia, zrób przerwę.

I ostatnia, może najważniejsza rzecz: randkowanie online to uzupełnienie twojego życia towarzyskiego, nie jego zastąpienie. Jeśli jedynym miejscem, gdzie próbujesz kogoś poznać, jest aplikacja na telefonie, masz problem, którego żadna aplikacja nie rozwiąże. Bo to, czego szukasz – prawdziwe połączenie z drugim człowiekiem – rodzi się w kontakcie bezpośrednim. Aplikacja może cię do niego doprowadzić. Nie może go zastąpić.

Znam ludzi, którzy przez lata szukali „idealnego dopasowania" online i jednocześnie wychodzili z domu coraz rzadziej. Żyli w cyfrowej bańce możliwości, która dawała złudzenie aktywności bez żadnych realnych efektów. Jeśli to twój przypadek – odłóż telefon, wyjdź na kurs gotowania, dołącz do grupy biegowej, zapisz się na warsztaty czegokolwiek, co cię interesuje. Tam czekają prawdziwi ludzie. I żadne zdjęcie profilowe nie zastąpi rozmowy przy wspólnym stole.

Źródła

Schwartz, B. (2004). The Paradox of Choice: Why More Is Less. HarperCollins.

Iyengar, S. S., Lepper, M. R. (2000). When choice is demotivating: Can one desire too much of a good thing? Journal of Personality and Social Psychology, 79(6), 995–1006.

Willis, J., Todorov, A. (2006). First impressions: Making up your mind after a 100-ms exposure to a face. Psychological Science, 17(7), 592–598.

Skinner, B. F. (1938). The Behavior of Organisms: An Experimental Analysis. Appleton-Century-Crofts.

Ellison, N., Heino, R., Gibbs, J. (2006). Managing impressions online: Self-presentation processes in the online dating environment. Journal of Computer-Mediated Communication, 11(2), 415–441.

Tyson, G., Perta, V. C., Haddadi, H., Seto, M. C. (2016). A first look at user activity on Tinder. IEEE/ACM International Conference on Advances in Social Networks Analysis and Mining.